محسن وزیری مقدم
“تجسم یک قرن” صد سال هنرهای تجسمی ایران
(قسمت نهم)
منبع تصاویر: پیشگامان هنر نوگرای ایران، محسن وزیری مقدم، ۱۳۸۳
نویسنده و کارگردان: امیر سقراطی
دستیار پژوهش: نجوا عرفانی
موشن گرافیک: مسعود طالبانی
گوینده متن: امیر سقراطی
طراحی نشان: محمد فدایی
تدوین: مجتبی فلاحی
مجری طرح: استودیو حرف هنر
تهیه کننده: موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر
با حمایت اداره کل هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
محسن وزیری مقدم نقش مهمی در پیشبرد هنر معاصر ایران داشته است. او در ۵ خرداد ۱۳۰۳ در تهران به دنیا آمد.
به دلیل شغل پدرش که افسر عالیرتبه ارتش بود، کودکی تا جوانی اش در شهرهای تهران، بهبهان، اهواز، ارومیه و کرج طی شد. وزیری مقدم در ۱۶ سالگی در ۱۳۱۹ در ارومیه برای اولین بار با رنگ روغن نقاشی کشید. اما او نمی دانست که رشته نقاشی برای تحصیل هم وجود دارد. بعد از اتمام تحصیلات متوسطه در دبیرستان کشاورزی کرج در ۱۳۲۲ در کنکور رشته نقاشی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران قبول شده و با حسین کاظمی، منوچهر شیبانی و منصوره حسینی همدوره میشود. در همین زمان، دو سال به آموختن ویولن میپردازد که آن را نیمه کاره رها میکند اما علاقه به موسیقی همواره با او میماند. در ۱۳۲۷ از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد.
در کارهای اولیه وزیری مقدم، ریتم و حرکت از مولفههای اصلی کار است که بعداً در تمام کارهای او، عنصر حرکت نقش اصلی را دارد.
از ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۴ تحت تأثیر استادش علیمحمد حیدریان به بازنمایی از طبیعت میپردازد. آثاری با احساس و عمیق از طبیعت و مناظر تهران که اکنون فضای شهری محسوب میشوند. منظره الهیه، نیاوران، پل رومی و امامزاده صالح از این دسته از آثار هستند.
او پس از فارغ التحصیلی سه سال در سازمان اصل چهار ترومن در تهران به طراحی پوستر و کشیدن کاریکاتور پرداخت. ۷ سال بعد از فارغ التحصیلی در ۱۳۳۴ برای ادامه تحصیل به آکادمی هنرهای زیبای رم در ایتالیا میرود. در سالهای اول حضور در ایتالیا برای کسب درآمد به همراه بهمن محصص، بهجت صدر، مرتضی حنانه و حسین سرشار در یک استودیو در رم مشغول به صداپیشگی و دوبله فیلمهای ایتالیایی به فارسی میشوند. سالهای حضور او در ایتالیا همزمان با اوج گیری هنر انتزاعی بود که تأثیر عمیقی بر بینش هنری او گذاشت. در طی این سالها نمایشگاههای مهمی برگزار کرد که مورد توجه منتقدان جهانی قرار گرفت. در ۱۳۳۷ تحصیل در آکادمی هنرهای زیبای رم را با ارائه پایاننامهای درباره موندریان و تأثیرش بر هنر قرن بیستم به پایان میرساند. از ۱۳۳۵ تا ۱۳۳۷ یعنی در زمان اقامت در ایتالیا هنوز نقاشیهایش لهجهای ایرانی دارند. نقاشیهای ایرانی او متأثر از فرهنگ عامه، مینیاتور و نقوش سنتی ایرانی خلق شده بودند.
بعد از فارغ التحصیلی، نقاشی بازنمایانه را رها کرده و کاملاً به سمت نقاش انتزاعی میرود. سالهای ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۲ شاهد خلق کارهای مهم او هستیم. اوج خلاقیت وزیری مقدم ۳۵ ساله را میتوان در این نقاشی های پرحرکت و پرکنش دید. او در ۱۳۳۸ دوره نقاشیهای شنی را شروع کرد که با ماسه های رنگی بر روی بوم کشیده بود.
