علی اکبر صادقی
“تجسم یک قرن” صد سال هنرهای تجسمی ایران
(قسمت دوم)
منابع تصویر: برگزیده آثار علی اکبر صادقی، ۱۳۷۷.
مروری بر آثار و زندگی علی اکبر صادقی، ۱۳۹۶.
نویسنده و کارگردان: امیر سقراطی
دستیار پژوهش: نجوا عرفانی
موشن گرافیک: مسعود طالبانی
گوینده متن: امیر سقراطی
طراحی نشان: محمد فدایی
تدوین: مجتبی فلاحی
مجری طرح: استودیو حرف هنر
تهیه کننده: موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر
با حمایت اداره کل هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
علی اکبر صادقی خالق آثار مهم و ماندگار هنری از مفاخر پر افتخار هنر ایران است که بی وقفه و مداوم به کار و فعالیت پرداخته. او خالق ایرانیترین نقاشیهایی است که در هنر معاصر ایران خلق شدهاند. هنرمندی هم که در زمینه ساخت تصویر و فیلم برای کودکان و نوجوانان و هم خلق آثار فلسفی، متفکرانه و اجتماعی از زیرساختهای تصاویر ایرانی بهره گرفته است.
علی اکبر صادقی، نقاش، انیماتور، تصویرگر، طراح گرافیک، مجسمهساز و گالری دار در ۲ آذر ۱۳۱۶ در تهران به دنیا آمد. در ۱۳۲۱ به دبستان جم قلهک رفت که بر اساس الگوهای آموزشی اروپایی احداث شده بود. این مدرسه محل تحصیل برخی نفرات مهم فرهنگ و هنر ایران مانند آیدین آغداشلو، علی گلستانه، عباس کیارستمی، فریدون گُله و بهمن فرزانه بوده است.
در ۱۳۳۶ به دانشکده هنرهای زیبای تهران رفت. تحصیل او در دانشگاه ۱۲ سال طول کشید. دلیل این طولانی شدن نرفتن به سربازی بود. اما در نهایت در ۱۳۴۸ از دانشگاه فارغالتحصیل شد و به سربازی رفت.
در ۱۳۴۴ وقتی ۲۸ ساله بود کانون پروش فکری کودکان و نوجوانان تأسیس شد که جوانان بسیاری را در آن سالها برای خلق ایدههای ناب ادبی و هنری به سوی خود جذب کرد. در ۱۳۴۹ وقتی دوره سربازی را میگذراند به پیشنهاد عباس کیارستمی برای تصویرسازی کتاب پهلوان پهلوانان به کانون دعوت شد. این کتاب در همین سال جایزه بهترین تصویرسازی کتاب آسیا را دریافت کرد که موفقیت ویژهای برای او بود.
صادقی در طی مدت ۷ سال ۱۶ کتاب در کانون تصویرسازی کرد که از مهمترین کارهای تاریخ تصویرسازی ایران محسوب میشوند. در همین سال است که بخش انیمیشن کانون تأسیس شد. هنرمندانی مانند آراپیک باغداساریان، فرشید مثقالی، مرتضی ممیز، نورالدین زرین کلک و علی اکبر صادقی در کانون انیمیشن ساختهاند. اولین فیلم انیمیشن صادقی در سال ۱۳۵۰ با نام هفت شهر در کانون ساخته شد. او تا سال ۱۳۵۶ پنج انیمیشن دیگر در کانون ساخت که جوایز بینالمللی بسیاری را از آن خود کرد. انیمیشنهای او همچون نقاشیها و تصویرسازیهایش متأثر از نقاشیهای ایرانی، مینیاتورها، نقاشیهای قهوهخانهای و چاپ سنگیهاست. در کودکی دیدن نقاشیهای قهوهخانهای که در مغازهها نصب شده بود و مطالعه کتابهای چاپ سنگی که در خانه داشتند بر او بسیار تأثیر گذاشت. تأثیر این نقاشیهای روایی و حماسی، بعدها در کارهای شلوغ و پر از کاراکتر او دیده میشود. او چه در نقاشیهایش و چه در انیمیشنها و تصاویری که برای کتابهای کودکان کار کرده، این تأ
ثیر را به وضوح به نمایش میگذارد.
دیگر هنرمندی که نقش مایههای ایرانی را در کارهایش بسیار استفاده کرده، اردشیر محصص است. اردشیر یک سال کوچکتر از صادقی و متولد ۱۳۱۷ در رشت بود. او بسیار تحت تأثیر نقاشیهای صنیع الملک، چاپ سنگیها و عکسهای قاجار بود و به دلیل همین توجه به موتیفهای ایرانی در سطح جهان بلند آوازه شد.
در سال ۱۳۴۶ تالار رودکی آغاز به کار کرد و صادقی برخی از نقاشیهای روی شیشه یا ویترای را برای این تالار کشید. در همین سال در خیابان ولیعصر روبروی پارک ساعی گالری خود را با نام ویترای تأسیس کرد. در ۱۳۵۶ نام آن را به گالری سبز تغییر داد و در ۱۳۶۸ گالری به صورت رسمی و حرفهای شروع به نمایش آثار هنرمندان مهم ایران کرد.
صادقی در برخی از آثارش انسان را همچون سلحشوری تنها در پهنههای متروک، تو در تو و ساکت زندگی به تصویر میکشد. آثار سورئالیستی صادقی نگاه فلسفی او را به مرگ و زندگی نشان میدهند. او در برخی از آثارش با استفاده از نگاه شوخطبعانه و طنزآمیز، جدیترین مسایل زندگی انسان را به تصویر میکشد و همچنان که به طرح سؤال درباره آن میپردازد مرگ و زندگی را هم دست میاندازد. جنگ و صلح، زیبایی و زشتی، پیری و جوانی، تنهایی و جمعیت، کثرت و خلوت، دوسویهمتفاوت زندگی است که در آثار او به خوبی دیده میشوند.
نقاشیهای علی اکبر صادقی کارهایی از دل تاریخ هنر ایران هستند که ما را به گذشته پرافتخار تصویری سرزمین ایران پیوند میدهند تا سنتهای تصویری ایرانیان در دل مدرنیسم فراموش نشود. علی اکبر صادقی همچون کاراکترهای نقاشیهایش مدام در حال انجام دادن کار است. او را میتوان در جایجای نقاشیهایش دید که در حال حرکت و مبارزه و سلحشوری است و همچون شوالیهای خستگیناپذیر، شمشیر قلم اش را در هوا میگرداند و بر تیرگی روزگار فراموشی و نسیان فرود میآورد.
